Opvoeden is voor moeders

Tegenwoordig wordt opvoeden, zo blijkt ook uit jullie reacties op de quest, gezien als een taak van moeder en vader sámen! Als ik naar mijn eigen gezin kijk, is dat ook helemaal van toepassing. Nee, ik doe niet altijd precies dezelfde taken als Anita (mijn vrouw).  Maar koken, poepluiers verschonen, met de kids naar zwemles, huiswerkbegeleiding en zieke kinderen verzorgen zit tegenwoordig ook in mijn arsenaal van opvoedskills.

Toch vraag ik me af wat sámen opvoeden inhoudt. Ter illustratie: vorige week bezocht ik een workshop over geloofsopvoeding. Er waren 15 mensen aanwezig, waarvan 3 man. Eén was als gast met zijn vrouw gekomen. De tweede was de partner van de workshopgever (en verzorgde technische ondersteuning en koffie). De derde was ikzelf, als medeorganisator. Ondanks de gezelligheid en chocolade miste ik toch wat op deze avond: “Vaders! Waar zijn jullie?”

Vaders in the picture
Het idee dat opvoeden een taak is van moeders én vaders, is eigenlijk best wel nieuw. De emancipatie van vrouwen heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. En ook dankzij recent wetenschappelijk onderzoek is er meer aandacht voor samen opvoeden. Uit dit onderzoek blijkt namelijk dat het heel gezond is dat vaders en moeders samen opvoeden.

Niet zo lang geleden werd daar heel anders naar gekeken en werd opvoeden vooral gezien als een taak van de moeder. Pas vanaf 1970 werd in wetenschappelijk onderzoek voor het eerst aandacht besteed aan de rol van vaders in de opvoeding. De ontwikkelingspsychologen Lynn (1974) en Lamb (1976) hadden de ‘eer’ om dit als eersten te doen. Tot die tijd was de vader als opvoeder niet echt in the picture.

Vroeger was alles….
Het is best goed en bovendien alleraardigst om te lezen hoe in de eeuwen voor ons over de taak van ouders werd geschreven. De bekende Nederlandse dichter en premier Jacob Cats (ja, die naam ken je van Het Catshuis) schreef drie eeuwen geleden:

                  ‘Hoor, moeder, hoor uw les, ’t is niet genoeg te baren,
                   Het kind is uw beslag tot aan de zeven jaren,’

Cats beschouwde het als de core business van moeder om minimaal tot het zevende levensjaar de zorg en opvoeding van haar kind(eren) op zich te nemen. Dankzij haar goede voorbeeld kon haar kind “een deugdzaam individu” worden. Op afbeeldingen uit die tijd zie je deze visie terug. Moeder was verantwoordelijk voor de zorg en opvoeding van de kinderen. Vader komt op vrijwel geen enkele afbeelding van huiselijke situaties voor. Heel logisch ook, want, zo dacht men toen, zijn taak lag buitenshuis, waar hij zijn gezin vertegenwoordigde en het inkomen verdiende.

In de ruim 200 jaar na Cats veranderde er niet veel. Opvoeden was de taak van moeder. Een deugdzame moeder was iemand die haar kinderen volgens een goed plan voedde, verzorgde en liefde gaf. Voor haar kinderen was ze een moreel kompas. In dit ideaalbeeld was voor getob en bezorgdheid van moeder geen plaats. Adviezen over opvoeding waren vooral een lofzang op moeder. Vader kwam daarin vrijwel niet voor. Wanneer hij, heel af en toe wel op het toneel verscheen, betekende dat meestal geen goed nieuws: zijn taak was namelijk toezicht houden en straffen wanneer een kind een misstap beging.

….anders dan tegenwoordig
Tegenwoordig denken we niet meer zoals Cats. We geloven dat niet alleen moeder, maar ook vader een belangrijke opvoedingstaak heeft. Maar is het alleen iets waar we van overtuigd zijn of blijkt het ook in de praktijk zo te werken? Terugdenkend aan de avond over geloofsopvoeding vraag ik me af: is de opkomst daar een incident of laat het zien dat er tussen idee en praktijk nog een flinke kloof zit?

 

Bronnen
Dijken van S. en L.W.C. Tavecchio (1998), De pedagogische betekenis van vaders. UvA: Universiteitsbibliotheek.
Dekker, J.J.H. (2006), Het verlangen naar opvoeden, Amsterdam: Bert Bakker.

3 antwoorden
  1. Gerrie
    Gerrie zegt:

    Volgens mij klopt ’t wat je zegt: heel veel vaders geven meer (priori) tijd aan andere dingen dan opvoeden. Ze denken vaak ook dat moeders beter om kunnen gaan met kleine kinderen. ..is natuurlijk ook zo 😏
    Misschien is het goed voor moeders om te ervaren dat vaders het ánders doen, maar niet minder goed.

    Beantwoorden
  2. Christa
    Christa zegt:

    Wat Gerrie zegt vind ik een hele leuke gedachte: vaders doen het vaak anders, maar niet minder goed! Soms zit ik als moeder zo dicht op de opvoeding dat het ook een verademing is om te zien dat mijn man het weer anders aanpakt. De fundamentele dingen hebben we wel afgestemd, maar de praktische uitvoering is soms anders en dat vind ik eigenlijk heel leuk! Ik denk dat het ook uitmaakt dat de generatie waar wij deel van uitmaken (20ers, 30ers) ook meer ‘toestemming’ heeft om iets van onze eigen opvoeding van vroeger te vinden, wat er weer toe leidt dat ook mannen vaker een mening hebben over de opvoeding van hun eigen kinderen nu (wat wil ik anders, wat hou ik erin). Ik weet niet of dat hard te maken is, maar daar kan ik me iets bij voorstellen :).

    Beantwoorden
  3. Marianne
    Marianne zegt:

    Ik vind t zo heerlijk dat mijn man door mijn onregelmatige werktijden ook op avonden en weekenden soms alleen is met de kids.
    Natuurlijk vraag ik vaak hoe alles ging, maar dan betrap ik me erop dat ik denk ‘waarom heb je dat zo gedaan of had je niet beter dit…’ Soms zeg ik dat, maar vaker probeer ik te denken (en zeggen ;)) wat heerlijk toch en hebben de meiden er last van gehad? Nee natuurlijk niet. Ik vind t heerlijk en voor mezelf ook zo relativerend om te zien en horen hoe mijn man dingen doet.
    En Wilhem wat je zegt over opvoedavond ik herken dat daar nog wel meer vaders mogen komen, dat heeft denk ik nog wat tijd nodig…

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *